Gung Ho, Mijn Vriend! Etappe 9 Schoonloo - Sleen

Ruim een week geleden ben ik weer begonnen met het opdoen van ervaringen op het transformatiepad. Het is een frisse dinsdag als ik onderweg ben naar Schoonloo.Er trekt er een dikke bui over. Regen en zelfs hagel. Het is koud zo eind april. Vandaag wandel ik met Chris Cruiming. Ik ken hem niet vanuit mijn werkkring (wel LinkedIn-vrienden) Chris was jaren geleden mijn volleybal trainer. Ik wist dat Chris werkzaam was bij de Suiker Unie, maar veel meer dan dat eigenlijk niet. Tot we jaren later in gesprek komen en we elkaar vertellen over inspiratie rondom werk en de tijdsgeest van de tijd waarin we leven. Geïnspireerd deel ik mijn ervaringen tot nu toe op het transformatiepad. En uit onverwachte hoek geef jij je spontaan op! Een mooi moment om eens wat langer door te praten over het brede begrip transformatie.

Bij aankomst in Schoonloo bevinden we ons al snel op de route. Snel zijn we in gesprek over je werkzaamheden als TPM-coördinator bij de Suiker Unie. Total Productive Maintenance (TMP) is een procesverbeteringsmethode die zich in oorsprong richt op productiviteitsverbetering. Wat mij vooral is bijgebleven in je verhaal zijn de woorden: eigenaarschap, verantwoordelijkheid en zichtbaarheid. Een sterke betrokkenheid van de werkvloer waar vanuit verantwoordelijkheid gewerkt wordt aan het verbeteren van het proces. Doelstellingen, activiteiten en taken zijn zichtbaar voor iedereen. Het klinkt zo simpel. Als we hier wat dieper op ingaan, blijkt dat veranderingsprocessen ook binnen een setting als deze niet zo één, twee, drie zijn doorgevoerd. Het is prachtig hoe je daarbij ook reflectief kijkt naar jouw rol in dit proces. Je bent vooral ook zoekende naarde wijze waarop jij ervaringen om wilt zetten tot kennis. Dat is veel breder dan werk Dan gaat het veel meer over vanuit welke visie omarm je de wereld. De NLP geeft je daarin ook houvast. Je raakte geïnspireerd door het verhaal van Marc Lammers. Daarna had je het lef om binnen de organisatie je eigen verhaal te vertellen over de transformatie van je ervaringen als volleybaltrainer naar de werkvloer. We zijn geneigd om ons te richten op datgene wat niet goed gaat. Daarbij trainen we dan bewust op het onbekwame. Maar wat gebeurt er als je je meer richt op het bekwame, het bewust trainen van dit bekwame en vervolgens toepassen. Wat laat de speler zien aan kwaliteiten en hoe kun je die vergroten. Spelers komen dan in een flow, waarbij de kracht en het zelfvertrouwen toeneemt. Kernelementen vanuit NLP komen terug in je verhaal: kunst van het maken van contact, doelgerichtheid, zintuigen en flexibiliteit. En daarbij; mensen dragen vaak zelf de oplossing in zich.

Op een mooi bospad ontmoeten we de boswachter. We raken in gesprek over het natuurgebied en de boswachter vertelt enthousiast zijn verhaal. Ook het natuurgebied is in transformatie en herkenbaar in zijn verhaal is dat het tijd nodig heeft, maar dat deze verandering ook weerstand oproept. Hij weet ook nog niet hoe deze transformatie van het natuurgebied zich zal ontwikkelen. De noodzaak tot verandering is er wel, dat blijkt uit zijn verhaal. Die noodzaak brengt mij tot je verhaal over de drijfveren van de eekhoorn, de bever en de ganzen. Het geeft op een bijzondere manier aan hoe je visie steeds meer handen en voeten krijgt. Ingegeven door deels nieuwe theorieën, ervaringen maar vooral de manier waarop je dit transformeert naar jezelf. Inzichten vanuit Gung Ho is beginnen bij de eekhoorn. Als je de eekhoorn observeert zie je bepaalde momenten van het jaar hardwerkende eekhoorns. Hun drijfveer is het hebben van waardevol werk. Zonder voedsel geen overwintering. Vertalen naar transformatieprocessen kun je zeggen dat het belangrijk is dat iedereen kan bijdragen aan de gemeenschap, iedereen het gemeenschappelijke doel onderschrijft en normen en waarden alle plannen, beslissingen en handelingen sturen. Een volgend inzicht ontstaat door de werkwijze van de bever te analyseren. Hierin zie je dat een bever zelf bepaalt hoe hij het doel wil bepalen waarbij het speelveld duidelijke grenslijnen heeft. De kaders moeten dus duidelijk worden gesteld. Daarnaast is het van groot belang ideeën, gevoelens en behoeften te respecteren en serieus te nemen. Ook moet het werk haalbaar zijn maar is het wel belangrijk dat er een uitdaging in zit. Als laatste ontstaat er een belangrijk inzicht vanuit de drijfveer van de gans. Dit gaat voornamelijk over het aanmoedigen van elkaar. Deel successen met elkaar en wees trots op elkaar. Deze elementen kun je transformeren in elke organisatie of omgeving. Mij heeft het Gung Ho-gevoel geraakt.

Terugkijkend en toepassend op het sociale domein denk ik dat de inzichten van vandaag waardevol zijn voor het sociale domein. Denk aan de sociale wijkteams waar de invoering vaak wordt gestuurd door gemeenten en van medewerkers wordt gevraagd samen te werken vanuit de transitiegedachte. Niet altijd worden de medewerkers vanuit hun bekwame handelen in hun kracht gezet en daarbij missen we nog weleens de flow die eigenlijk al aanwezig is. Het is immers waardevol werk dat zal elke medewerker op zijn manier kunnen uitleggen. Bepaal samen het doel en motiveer elkaar vanuit de spontaniteit. En laten we niet vergeten, de successen zichtbaar te maken.

Ondertussen zien we de kerktoren van Sleen en komen we bij de finish terecht in het kleinste café van Nederland. Waar we zelf koffiezetten en een antiek kopje van de plank pakken. Een prachtig initiatief waar de oude kopjes opeens super hip zijn!

Chris, Gung Ho mijn vriend!

Bronnen/Inspiratie:

Blanchard, K. (2016). Gung Ho! Amsterdam/Antwerpen; Uitgeverij Business Contact

Marc Lammers:  https://www.youtube.com/watch?v=_tUaHxNzjxI

Maakbaarheid van Geluk - Etappe 8 Gennep - Vierlingsbeek

Dit blog gaat over mensen ontmoeten, open staan voor verhalen. Vandaag ontmoet ik Annemieke van Steenis, werkzaam als sociaal werker in een buurtteam in Utrecht. Via mijn oud supervisor uit Zwolle op mijn transformatiepad gebracht.

Ondertussen heb ik in de week van de wandeling ook een heleboel toevallige transformatie-contacten. En alles lijkt steeds meer samen te komen. Gaat het over ‘de ontmoeting’ of ontmoet ik je als mens. De afgelopen weken heb ik ontmoetingen gehad die mij confronteren met ‘wat is contact’. Daarbij ontstaan allerlei vragen in relatie tot in contact zijn met die ander zoals: wat is van betekenis kunnen zijn, wat is nabijheid, wat is vastzitten in contact en wie ben ik daarin, en hoe kunnen we elkaars taal verstaan? Dus met reflectie, het kritisch zoeken naar antwoorden in jezelf. Vragen die ook centraal staan in de transformatie van het sociaal werk en op mijn transformatiepad.

Benieuwd naar deze nieuwe ontmoeting rij ik op zondagmorgen naar Gennep. Het is stil buiten als ik vertrek, waarbij ik de dag omarm. Centraal staat vandaag het belang van informele netwerken, hulp durven vragen en een verlegenheid om echt voor de ander open te staan. Annemieke neemt met mij contact op omdat zij bezig is met de Master Social Work in Amsterdam. Haar thesis wil ze doen over het belang van informele netwerken. Dat sluit aan bij mijn praktijkonderzoek. De vragen die je mij vooraf stelt via de mail, geven mij het gevoel van: ‘jippie, ik kan het overdragen’; de ervaringen die ik heb vanuit mijn praktijkonderzoek ‘Signalering door informele netwerken’ en ‘het Goud Delven’ destijds in Groningen. Ga vooral verder waar ik ben gestrand of eigenlijk ben geland. 

We raken al snel in gesprek over dit thema. En wat vinden we elkaar snel. Over de complexiteit en een soort maakbaarheid van de samenleving. En wat is de rol van het sociaal werk daarin, maar nog veel belangrijker: wat is onze rol als mens? Wat maakt een netwerk sterk en hoe kunnen we mensen met elkaar verbinden. Op het moment dat ik dit schrijf, klinkt de absurditeit door. Hoe kunnen wij, sociaal werkers, mensen verbinden. Natuurlijk hebben we een rol in de vraag van de burger in een breder perspectief van het netwerk te stellen. Dat is geen nieuws, dat zit al lang in de genen van het maatschappelijk werk. Wat ìs het dan wat we anders willen?

We zijn in deze tijd van transformatie op zoek naar een duurzame samenleving. In het boek ‘Nieuwe Business Modellen’ (Jonker, J.) wordt duurzaamheid mooi gekoppeld aan waardecreatie. Hierbij denken we  meestal  aan economische waarde, maar in deze tijd van transformatie hebben we het ook steeds vaker over de maatschappelijke waarde. Met waardecreatie bedoelen we dat de waarde wordt gecreëerd  door betrokken partijen. Woorden als betekenis, welzijn en geluk spelen daarbij een rol. Geïnspireerd door de aflevering van 3 april van Tegenlicht  vertel ik je over het begrip de betekeniseconomie. Hierin prachtige voorbeelden zoals ‘Stichting Koken met Oma’, opgezet door studenten. Maar ook grotere projecten in Amerika zoals een Brownies-fabriek. Deze  wordt gestart om van betekenis te zijn voor mensen die vaak afstand hebben tot de arbeidsmarkt. Deze fabriek is gestart om mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt een betekenisvolle invulling te geven aan hun bestaan.  Er zijn geen criteria om deel te nemen,  maar er wordt slechts de vraag gesteld of je mee wilt werken aan een goed een eerlijk product. Je bent welkom, ongeacht je verleden of wat dan ook. Nee, slechts de intrinsieke motivatie telt, want je staat hier bij de deur van Greystone Bakery. Dat  later blijkt dat je werkelijk weer mee hebt kunnen doen en dat je weer van betekenis kunt zijn voor je gezin na een crimineel verleden, raakt mij tot op het bot. Ook hier blijkt vertrouwen, open staan voor de ander, niet veroordelen, een mens ontmoeten als mens zo belangrijk.  Het platform ‘Action for Happiness’ is ook een beweging die aansluit bij nieuwe waarden. Hier staan drie fundamentele waarden centraal:

1. Geluk is maakbaar
2. Geluk heeft prioriteit
3. Geluk creëert geluk

Deze waarden gaan ook over van betekenis zijn, de rol die je hier zelf in hebt. Daarnaast ook over duurzame intermenselijke relaties, solidariteit en elkaar helpen. Dit zorgt voor sterkere banden en draagt bij aan ons geluk en het geluk van anderen.

Er ontstaan dus steeds meer netwerken  waarin andere waarden belangrijker worden. Soms zijn netwerken zich hier niet bewust van, maar zij dragen wel bij aan de betekenismaatschappij. Ik herken dit ook als jij je verhaal vertelt over de fietsclub bij Utrecht.  Daar leren mensen elkaar kennen vanuit een passie of om uitgedaagd te worden om een passie te ontdekken. Hier ontstaat een sterk netwerk met veel effecten. Er is geen  professional bij betrokken is. Alleen mensen die verbonden zijn door samen dingen te doen. Deels uit passie of deels door een nieuwe uitdaging

Als ik in de week na onze wandeling (eindelijk) op bezoek ben bij een buurtgenoot die ‘ervaringsdeskundig’ is in de psychiatrie, ervaar ik ook dat de waarden van de Greystone Bakery helaas nog niet overal zijn te herkennen. Zoals hij aangeeft blijven mensen elkaar  immers toch heel graag in hokjes plaatsen en baseren hier hun oordeel op. Talent zien zij dan vaak niet. Gelukkig zien we wel een toenemende beweging dat ‘ervaringsdeskundigen’ meer worden ingezet als deskundigen. Uiteindelijk gaat alles over vertrouwen en open staan voor de ander als mens. Ook ik merk dat dit niet altijd gemakkelijk is. Kijk ook eens vanuit dat andere perspectief, stap uit je comfortzone en blijf jezelf de vraag stellen ook bij gevoelens van weerstand: hoe kan ik daadwerkelijk open staan voor de ander?

Dat vraagt nieuwe crossovers, anders denken en doen. Dat vraagt moed en nieuwe energie om jezelf kwetsbaar op te stellen om van betekenis te kunnen zijn. Ook voor je masteronderzoek. We delen veel kennis over informele netwerken en de rol van het sociaal werk.

Annemieke, je hoeft geen browniefabriek te starten. Blijf inside, out of the box,  anders denken tijdens je onderzoek, daar waar jij het verschil wilt maken. Dat voel ik het tijdens de wandeling.  Werk vanuit waarden, vanuit de betekeniseconomie. Stel ‘geluk’ centraal. Vanuit onderzoek blijkt dat 40% van ons geluk afhangt van onze dagelijkse activiteiten en de keuzes die wij maken. Onze eigen acties kunnen dus het verschil maken. Ook binnen het sociaal werk en de wijze waarop dat burgers ondersteunt. Het sociaal werk wellicht als geluksmakelaar binnen informele netwerken. Vooral ook als we elkaar durven te ontmoeten van mens tot mens, om te komen tot lerende netwerken. 

En Limburg: wat ben je mooi, met een pontje over de Maas. Samen genieten van de natuur in het Quinn, een kersenvlaai bij Theetuin “De Appelgaard” in Afferden. Daar waar het slechts gaat over contact van mens tot mens, tijdens een kopje koffie. Blijf je verbazen.

En mijn buurtgenoot, hij is als ervaringsdeskundige binnenkort bij Stenden. Om inzichten te creëren over contact en dat wat daar toe doet in cliëntperspectief. Echter ook als inzicht in mijn eigen valkuil. Toch een volgende keer iets eerder op bezoek gaan, en de ervaring van mijn buurtgenoot inzetten!

Annemieke bedankt en veel geluk. 

Bronnen en meer inspiratie:

Jonker, J. red. (2015). Nieuwe Business Modellen. Samenwerken aan Waardecreatie. Amersfoort: Drukkerij Wilco.

Adams, J., Jones, H, Adams, J.M., (1999) Handbook of Interpersonal Commitment and Relationship Stability: New York: Springer Science Business Media

Tegenlicht: uitzending 3-4-2016 

Goud Delven: http://www.invoeringwmo.nl/sites/default/files/Goud%20delven.pdf

Action for Happiness: www.actionforhappiness.nl

Tips voor inzetten van ervaringsdeskundigen: https://www.movisie.nl/artikel/vijf-tips-inzetten-ervaringsdeskundigheid.nl

“Waar je ook gaat, daar ben je” - Etappe 7 op het Transformatiepad Zuidlaren – Rolde

Deze zomer kreeg ik een spontane mail van Gerie Kleine. Ze was op het spoor van mijn transformatiepad gekomen en wilde graag een etappe meelopen.

Het is een prachtige herfstdag. De zon komt door als ik richting Rolde rij. Ik sta weer open voor een nieuwe ontmoeting. Als je bij mij in de auto stapt, is het net alsof ik iemand ontmoet die ik al jaren ken. Het voelt vertrouwd. Spontaan begin je te vertellen over je achtergrond. Wat meteen opvalt, is je enorme creativiteit. Die je zeker ook hebt inzet bij RTV Drenthe. Creativiteit inzetten om in contact te komen. Ondertussen starten we vrolijk onze etappe. Als we het terrein van Dennenoord oplopen en de zon de herfstkleuren nog mooier maken, vertel je mij dat je veel denkt in beelden. Welke beelden kunnen het gevoel weergeven van dit moment en deze plek. Als verslaggever heb je jaren op deze manier gewerkt. Om mij heen voel ik de geschiedenis van deze plek. Thuis lees ik nog enkele verhalen over dit terrein en de sporen van de oorlog. De eeuwenoude boom waar we een poosje stil bij staan, de gebouwen van begin 1900, de gedichten, geven de geschiedenis weer. We verlaten het terrein van Dennenoord en passeren het Schipborgse Diep.

We raken in gesprek over ervaringsleren. Als trainingsacteur herken je de kracht van het leren vanuit ervaringen. Kennis creëren door het transformeren van ervaringen. Dat vraagt stil durven staan en leven in het hier en nu. Je geeft aan dat je graag werk leest van John Kabat-Zinn. Hij heeft met zijn onderzoek een bijdrage geleverd aan het effect van Mindfulness in de gezondheidszorg. De 7 principes van Mindfulness zijn goed in te zetten in het sociaal werk in deze tijd van transformatie. Tijdens onze wandeling spreken we ook over co-creatie. Nu schrijvend aan dit blog valt dit voor mij samen met de principes van Mindfulness.

Co-creatie ontstaat volgens mij door deze principes; mildheid (niet oordelen), geduld, frisse blik, vertrouwen, niet-streven, loslaten en acceptatie. Door deze principes toe te passen binnen het sociaal werk, kun je open staan voor wellicht het herformuleren van (nieuwe) collectieve waarden om te komen tot nieuwe vormen van samenwerking. Het boek ‘Nieuwe Business Modellen’ (Jonker, J. red.)  spreekt van waardecreatie. Gedeelde waardecreatie betekent vooral steeds weer verschillende waarden afwegen en deze dan collectief gaan organiseren. Niet tegen de achtergrond van (zoveel mogelijk) financieel rendement, maar tegen de achtergrond van een in de samenvatting gedeelde opvatting over wat de behoeften en uitdagingen in de maatschappij zijn (Jonker, J. pag. 73). Dat betekent nieuwe vormen van samenwerking en een herpositionering van het sociaal werk. Van co-creatie naar waardecreatie waarin we als sociaal werker de eerder genoemde principes inzetten; mildheid (niet oordelen), geduld, frisse blik, vertrouwen, niet-streven, loslaten en acceptatie. Het vraagt om een werkelijke aansluiting bij maatschappelijke vraagstukken vanuit het ‘hier en nu’ waarbij we collectieve waarden onderzoeken. Hierbij is een creatieve aanpak nodig, waarbij we, Gerie, jouw creatieve insteek door inside-the-box, anders kijken en leren zeker gebruiken.

Dit alles  vraagt volgens mij ook zelfreflectie binnen het sociaal werk. Het gaat binnen het sociaal werk niet om de kwetsbare ander, maar om het open staan voor nieuwe vormen van kwetsbaarheid. Een kwetsbaarheid die vaak veel dichter bij jezelf ligt. Je geeft aan hoe de training geweldloze communicatie, ook wel verbindende communicatie, jou heeft geholpen om in gespreksvoering aandacht te hebben voor niet-veroordelende taal. Het leert op een andere manier woorden te kiezen, naar anderen te luisteren en naar binnen te kijken. Op die manier vinden we andere vormen van ons uitdrukken naar de ander en komen we tot dienend leiderschap bij het werken aan waardecreatie binnen het sociaal werk.

Als we Gasteren binnen wandelen, zien we dat het plaatselijke café gesloten is. Ahh, geen koffie. Maar nog geen honderd meter verderop worden we verrast door een bordje bij de weg “Antiek en Tuin”. Mevrouw Jobing ontvangt ons gastvrij, en serveert heerlijke koffie met zelfgemaakte koek en cake. Bij het afscheid zegt ze: ‘simpele ontmoetingen maken mij gelukkig’. Ook wij delen dit en gaan verder het Balloërveld over. We zien een schaapskudde aan ons voorbij trekken en verwonderen ons over dit prachtige gebied.

Wat binnenkomt vandaag is een feest van herkenning. We delen meer dan we denken. Ik geniet van al je spontane verhalen en de energie die je bij je hebt. Met die energie en al je creativiteit ga je in je nieuwe baan volgens mij een prachtige bijdrage leveren aan het sociaal werk. 

Want, waar je ook gaat, daar ben je!

Bronnen en verder lezen:

Jonker, J. red. (2015). Nieuwe Business Modellen. Samenwerken aan Waardecreatie. Amersfoort: Drukkerij Wilco.

Kabat-Zinn, J. (2003). Waar je ook gaat, daar ben je. Utrecht: Kosmos Uitgevers.

Rosenberg, M.B. (2012). Geweldloze communicatie. Rotterdam: Lemniscaat Uitgeverij.

"Vanuit het hart" Etappe 6 op het Transformatiepad: Sleen – Coevorden

Wat is de mens, de mens mag een technologisch wezen zijn, maar is vooral een sociaal, moreel wezen. Het is niet de techniek die bepaalt wat de mens is, dat doet de mens zelf. Met wikken en wegen, met vallen en opstaan. (Bas Heine)

Heerlijk vakantie en weer tijd voor enkele etappes op het Transformatiepad. Vandaag ontmoet ik Herman Julsing, eigenaar van Julsing Business & Educatie, advies en projectmanagement.

We hebben elkaar voor het eerst gezien bij de boekpresentatie van het boek ‘Zelfregie 3.0’ van Marcel van der Pol. Wachtend ontstond er een spontaan gesprek. Een gesprekje van misschien maar tien minuten bracht een LinkedIn-connectie en een spontane aanmelding voor een etappe op het Transformatiepad.

Doordat we elkaar nauwelijks kennen, weet ik niet wat mij te wachten staat. We spreken af met elkaar in Coevorden en rijden dan in 1 auto naar Sleen. Het is een prachtige zomerdag in juli. Al snel vinden we de route en vertel ik je dat de kans op verdwalen groot is op het Transformatiepad. ‘Dat gaat vast niet gebeuren’, zeg je vol vertrouwen.

Vlot zijn we in gesprek over het leven en de processen die je hierin tegenkomt. Vol enthousiasme vertel je over je diensttijd bij de marine. Werken op zee betekent in een klein team verantwoordelijk zijn voor je eigen taak om het schip veilig te laten varen. Als ik terug kijk naar mijn eerste werkzame jaren in de zorg dan is daar een behoorlijke basis gelegd. Bij mij heeft dit te maken met belangrijke waarden in de zorgverlening voor dementerende ouderen. Als ik je vraag wat dit voor jou heeft betekend, vertel je dat je hier geleerd hebt verantwoordelijkheid te nemen voor je taken en samenwerken in een beperkte omgeving waar je op elkaar bent aangewezen. Ergens voor weglopen, dat kan dan niet. Dus leer je op elkaar te vertrouwen, eerlijk te zijn tegen elkaar en gebruik te maken van ieders kwaliteiten. Al snel merk ik dat techniek een belangrijk onderdeel is in je leven. Ik schrik even. Zelf heb ik hier wat minder mee. Wat gaat dit betekenen vandaag? Je hebt gewerkt als senior support engineer en als projectmanager o.a. bij de NOS/NOB. Ik word nieuwsgierig: wat betekent deze passie voor techniek toch voor je. Prachtig je verhalen over de producties die je hebt mogen doen voor de omroep en de technische ontwikkelingen binnen dit vakgebied. Het triggert me; de technologische ontwikkelingen versus de mens. Maar ook hoe je tijdens het werken aan deze ontwikkelingen kunt worden ingehaald, zonder dat je het bijna opmerkt. Dit illustreer je met het verhaal over hoe vroeger mensen werkten aan het verbeteren van het vervoer met paard en wagen. De wagen kreeg betere wielen; andere materialen werden ingezet. De mensen gingen totaal op in het verbeteren van dit proces. Tot zij opeens werden opgeschrikt door een eerste auto die hun passeert. Het doet me denken aan het transformatieproces in het sociale domein. Binnen de sociale wijkteams wordt hard gewerkt aan het verbeteren van een samenhangende aanpak van welzijn, zorg, ondersteuning, jeugd en gezondheidszorg en arbeidsintegratie. Ik vraag me hierbij ook weleens af, wat gaat deze ontwikkeling inhalen? Wat zien we niet, dat we wellicht wel moeten zien. Maar ook wat betekent techniek in de transitie. We hebben een gesprek over technologische ontwikkelingen versus zorg in relatie tot de mens.

Door ons gesprek kom ik terecht bij een Ted-Talk van Nick Bostrom -  transhumanist – Britse ethicus, hoogleraar filosofie – Hij beschouwt de mens als onaf wezen. Daarom pleit hij ervoor om alles wat we kunnen doen om de mensheid te ontwikkelen, we dit moeten doen. Maar Bostrom maakt zich ook zorgen over de snelheid waarmee dit gaat omdat het minder tijd geeft om te reflecteren op de veiligheid van een product. In relatie met zorg en welzijn is dit een essentieel thema. Als we tijdens de wandeling onze gedachten laten gaan over het belang van gezamenlijke morele waarden in de samenleving en hoe en of deze veranderen, onderschrijven we in ieder geval het belang van deze waarden in relatie tot ontwikkelingen binnen de samenleving. Ik mijmer hier wat over na en ik kijk bij thuiskomst nog eens in mijn boekenkast. Ik kom terecht bij “Niet alles is te koop” van Michael J. Sandel (politiek filosoof).  Hij spreekt over een ‘marktsamenleving’ waarin marktwaarden vrijwel het hele menselijke leven zijn gaan beheersen zonder dat we dit zelf beseffen. Het boek geeft veel voorbeelden die dit illustreren. Ook binnen zorg en welzijn kennen we hiervan de voorbeelden die in het huidige debat van de transitie aanwezig zijn. Deze zetten ons hier en daar in een spagaat. Het belang van een debat over morele waarden binnen de huidige samenleving is daarom erg belangrijk.

Na een paar uur wandelen, komen we aan in Dalerveen. Bij een huis staat een prachtig bankje met de tekst: Hé, hé, even zitten. Gastvrij worden we ontvangen door de eigenaar. Ze heeft een klein atelier geopend waarin ze haar zelfgemaakte babykleding en accessoires verkoopt. We krijgen een lekker kopje koffie aangeboden. Wandelaars mogen hier even gaan zitten, gebruik maken van het toilet en kunnen haar zelfgemaakte spullen bekijken. Zo leuk, zegt de gastvrouw: vorige week verliet een man het pand met een zelfgemaakte rode kater. Daar geniet ik dan van.

We vervolgen onze route. Het gesprek pakken we weer op. De menskant versus techniek heeft jou ook een andere keuze doen maken. Je bent je gaan richten op het verbeteren van de samenwerking en aansluiting tussen het bedrijfsleven en het onderwijs. Mooi hoe je door je ervaringen met de techniek die maar al doorrazend terecht komt bij de menskant. Eén van de projecten waar je aan werkt is: ‘Critical Friend’ bij NedTrain. Een hybride leeromgeving staat centraal. Om deze hybride leeromgeving te versterken worden er ‘Critical Friends’ ingezet (vanuit de Leermeesters) om het leren in het werk te versterken. Het spreekt mij erg aan: het leren vanuit een community of practice. Ik vertel hoe we daar binnen de Minor Community van Stenden ook hard aan werken om die vorm van leren meer vorm te geven. In je rol als critical friend is het van belang om feedback te geven op getoond gedrag vanuit een niet oordelende houding. Om vervolgens door een kritische reflectie te onderzoeken wat maakt dat dit gedrag ontstaat, waardoor er ander gedrag kan ontstaan. Critical friends kunnen volgens mij ook een belangrijke rol hebben binnen het ontwikkelen van het ‘gekanteld werken’ van de sociale wijkteams. Op deze wijze kun je blinde vlekken zichtbaar maken, als klankbord fungeren om doelgericht vraagstukken vanuit het sociaal werk te onderzoeken.

Het gesprek is intensief en inspirerend. Als we op een weg lopen waar geen einde aan lijkt te komen kijken we elkaar aan…zijn we dan toch verdwaald? Met de techniek (GPS) vinden we een manier om weer op route te komen, al moeten we hier een eindje voor om. Dat is niet erg, tijd is vandaag maar relatief. Want vandaag kwamen de verhalen vanuit je hart! Het beeld van Peter Sagan bij de Tour de France van gisteren heeft jou geraakt. Peter Sagan, altijd tweede, maar fietst altijd vanuit het hart. En daarbij geef je de essentie aan van het leven, vanuit het hart!

Als we vermoeid in Coevorden onze wandeling afsluiten, kijken we samen terug op een mooie zomerdag. Tijdens mijn terugreis naar het noorden en bij het schrijven van dit blog blijf ik nog mijmeren over  je ervaringen met het maken van doelscenario’s en scenarioplanning. Ook dat is iets wat mij inspiratie heeft gegeven om in de breedste zin van het woord  het begrip transformatie nog eens nader te onderzoeken.

Meer lezen:

Sandel, M.J., Niet alles is te koop.

Kijken: https://www.youtube.com/watch?v=xIMtGlLcmSU

Alles blijkt aanwezig als je uitnodigt, verleidt en uitdaagt!

LCGW congres 2015 ‘Alles blijkt aanwezig als je uitnodigt, verleidt en uitdaagt!’.

Een spontane mail bracht me op een boot in Stroobos/Gerkesklooster. Hier ontmoet ik Dennis en Adriaan. Dennis geniet van elke dag en zoekt het avontuur op. En Adriaan, een ambtenaar die zich buiten gebaande paden begeeft. Ook ik ben een avonturier. In 2014 begon ik met mijn transformatiewandelingen op het Pieterpad. Hier ontmoet ik mensen vanuit mijn LinkedIn netwerk die ik niet goed ken, maar waarmee ik wel “iets” belangrijks deel. Namelijk de inspiratie dat we in deze tijd van transitie iets anders moeten gaan doen. We noemen het wel eens ‘out of the box’-denken. Maar Ricardo Semler noemt het creatief denken ‘in’ the box. Het transformatiepad biedt mij niet alleen inzichten tijdens de wandelingen. Het ontstaat ook doordat er door het initiatief van het transformatiepad andere connecties ontstaan. Zoals deze…op een boot! Al vrij snel raken we geïnspireerd van de tijdsgeest waar we in leven.
Als Dennis dan aan het eind van ons gesprek mij vraagt wat mijn droom is…moet ik echt even nadenken. Klein houden, daar hou ik van. Maar wat is dit dan? In mijn werk bij Stenden heb ik een drive, een drive die voortkomt vanuit mijn vorige werkomgeving en mijn Master-opleiding. Namelijk dat we ook een ander sociaal werker nodig hebben in deze tijd van transformatie dan voorheen. Ik geloof stellig dat we hierbij de toekomstige sociaal werkers nodig hebben:vrij in denken, vrij van ballast van instituties, vrij om inside the box anders te denken!
Binnen de hogeschool kan ik een les geven over de transitie en de transformatie, maar dat is het niet. Het is veel breder!. Het is een andere mindset, een intrinsieke overtuiging. We hebben meer verbeeldingskracht nodig in processen van verandering. Het vraagt kijken naar de dagelijkse werkelijkheid als poëzie. Hoe neem ik dan mensen mee in die mindset? Dat is laten ervaren wat ik op die dag in Gerkesklooster/Stroobos voel.  Hoe doe je dat als momenten ook vluchtig zijn? Ik besluit te antwoorden op de vraag van Dennis met: de inspiratie die ik  nu voel wil ik delen, het kan een sneeuwbal zijn.

 In ons gesprek  spraken we  al gehad over het LCGW-congres. Het idee ontstaat spontaan van Dennis en Adriaan; weet je wat..je neemt een vijftal studenten mee naar het LCGW-congres en een aantal docenten.  We weten bijna zeker dat de inspiratie die je nu voelt ook deze dagen terug zal komen. Je kunt het dan delen en dat kan die sneeuwbal zijn! Het mooie is dat ik met mijn verhaal binnen de hogeschool support krijg en ruimte krijg om te doen! Ga, ervaar en deel! Collega’s gevraagd en studenten uitgedaagd  en we gaan  op 12 en 13 maart naar het congres. Studenten krijgen een rol in de communicatie en zij tweeten de mooiste tweets ! Dat maakt mij trots. De gesprekken die volgen, de inspiratie die we voelen en delen. Sprekers als Bruno Doedens, die je uitnodigen tot verbeelding. Of  Tessy Djo, die ons vanuit Engeland meeneemt in haar verhaal. Zoals zij zegt “about young people who make a positive difference to the lives of others and their communities”.

 Op de laatse dag van het congres was er Cormac Russel, met voor mij een inspirerende TedTalk ‘do not focus on the system, focus on the communities’. Capacities staan centraal. Dit zijn misschien de grote namen. Maar voor mij zijn het mijn helden, Adriaan en Dennis, die mij verleiden en uitdagen. Het mooie is tenslotte: alles blijkt aanwezig als je uitnodigt, verleidt en uitdaagt! Dit neem ik mee naar de hogeschool en in mijn leven. Laat het die sneeuwbal zijn!

Dank LCGW15! 

Durven is even je evenwicht verliezen. Etappe 5 op het transformatiepad.

                                                           Søren Kierkegaard (1813-1855) 

Zondagochtend, op weg naar de ruimte van het hoge land van Groningen. Op weg naar een ontmoeting met Ciska Smits, directeur van Stichting Welzijn in Marum. Ik heb haar leren kennen via een oud collega die optrad als verbindingsmakelaar. Dik twee jaar geleden hadden we een gesprek aan de keukentafel over vraagstukken in relatie tot onze studies in Nijmegen en Groningen. Ik aan het eind van de studie en Ciska aan het begin. Het contact was verwaterd en het is leuk om in het kader van het transformatiepad eens bij te praten. Ciska koos voor de etappe Pieterburen - Winsum. Het voelt spannend om het lopen weer op te pakken. Ontsnappen aan de waan van de dag is toch lastiger dan ik dacht. 

De mist hangt laag over het land als we richting Pieterburen rijden. Op het nieuws hoor ik dat de zon gaat doorbreken en dat het een prachtige dag gaat worden. Heerlijk dat we elkaar op deze dag ontmoeten. We parkeren de auto en al snel vinden we de route en lopen we weg van Pieterburen. Een schelpenpad, waar we een prachtige borg passeren. De borg is nagelaten aan een stichting door een echtpaar. Bijzonder hoe dit echtpaar iets heeft doorgegeven aan een volgende generatie. Aan het eind van dit pad hebben we een bijzondere ontmoeting met twee andere Pieterpad wandelaars. Twee mannen uit het zuiden, zo te horen aan de zachte G. We raken in gesprek en als ik hoor dat dit hun laatste etappe is maak ik er een foto momentje van. Ze hebben zes jaar over het Pieterpad gedaan en van alles meegemaakt onderweg. Het gesprek gaat al snel over durven stil staan. Bewust genieten. Mooi hoe de mannen dit met een voorbeeld illustreerden: Hoe lees je de laatste 20 pagina's van een boek? Doe je dit snel of vertraag je en laat je alles in rust tot je komen. We ontdekken samen hoe we hierin verschillen. Ik schrik wel een beetje van mezelf. Ik ben een lezer die de laatste pagina's snel doorleest. Verlies ik hierbij niet de essentie, bewustzijn van dat wat ik gelezen heb? Zo komt het gesprek op transcendente meditatie en de positieve bijdrage die deze meditatie vorm kan hebben om een zuiver bewustzijn te ontwikkelen. Wat ik ervan meeneem is dat we in deze tijd van transformatie er goed aan doen om af en toe stil te staan om echt aanwezig te zijn in het hier en nu. We bespreken of het überhaupt nog mogelijk is in deze snelle wereld die steeds meer van ons vraagt. Ciska illustreert mooi hoe de kinderen van nu steeds meer moeten om mee te kunnen doen. Het moeten wat we als samenleving samen creëren. Waarin er steeds meer keuzes zijn en we ons zelf de vraag kunnen stellen; wie maakt deze keuze? Wij zelf of de ander? De wereld waarin we onszelf neerzetten via selfies. Is dit stilstaan? Dit is vooral het stilstaan bij de ander. Zien we ‘verschil als kans’ of wordt het steeds lastiger om je te onderscheiden. Selfies als een roep om waardering en erkenning waarbij we ons zelf als een product in de markt zetten. Juist dit product denken zullen we moeten loslaten in dit transformatieproces. Hoe maakbaar is onze samenleving vanuit dit product-denken? Dit product is ook gebakken lucht. We voelen allemaal de druk van deze tijd waarin we zekerheden waarop we gebouwd hebben moeten loslaten. Met zekerheden verliezen lijken we de controle te verliezen. Een gevoel van angst overheerst. Er ontstaat een spagaat. Enerzijds hebben we juist creativiteit en flexibiliteit nodig om tot iets nieuws te komen anderzijds zoeken we nieuwe zekerheden. Door ons gesprek kwam ik terecht bij de Søren Kierkegaard, 19e-eeuwse Deense theoloog en filosoof. Volgens Kierkegaard leven de meeste mensen niet hun eigen leven maar die van de andere. Mensen moeten niet steeds in vergelijking met de andere willen leven. Het gaat ook om het je bewust verantwoordelijk voelen. Niet teveel willen kiezen om maar weer ergens aanwezig te zijn of de dingen te doen die de ander doet maar de vrijheid om echt te kiezen vanuit jezelf. Dat betekent volgens Kierkegaard, evenwicht verliezen, duizeligheid, angst voor het onbekende. Dus Ciska, ons gesprek over verschil als kans vraagt dus moed. Om ons te onderscheiden om echt nieuwe dingen uit te proberen. Angst is de duizeligheid van vrijheid om te durven kiezen voor iets nieuws! In dit transformatieproces is het dus belangrijk om niet de gebaande paden te nemen maar ook als gemeentes keuzes te maken die passen bij de lokale omgeving. Contact maken met de mensen waar het om gaat in dit transformatiedebat. Waarbij er duizelingen zijn en dat het de kunst is om dit te delen en open te staan voor lokale initiatieven en kwetsbaarheden.

Een prachtige wandeling over het hoge land was het vandaag. De ruimte, het licht op de vlakte die telkens veranderde heeft ons vandaag weer prachtige inzichten opgeleverd. Dachten we in de vroege ochtend dat de mist zou blijven hangen, kwam de zon later toch nog onverwacht prachtig door. Om met Kiekegaard af te sluiten:

Durven is even je evenwicht verliezen,

Niet durven is uiteindelijk jezelf verliezen.

Meer lezen:

Kierkegaard, S. Het begrip Angst. Budel: Damon B.V.